آشنایی با انواع سبک های فرزندپروری

انواع سبک های فرزندپروری را بشناسید

انواع سبک های فرزندپروری را بشناسید

سبک های فرزندپروری یکی از اصلی ترین دغدغه های امروزه والدین است. بدون شک تمام والدین در پی یافتن بهترین روش های تربیتی فرزندانشان هستند. البته این علاقمندی برای یافتن بهترین روش از دیرباز در بین بشر وجود داشت اما امروزه باتوجه به اهمیت نقش کودکان در اجتماع و شکل گیری جوامع این اهمیت شدت بیشتری یافته است.

والدین همواره در پی یافتن بهترین سبک های فرزندپروری هستند. اگر سبک های فرزندپروری را مورد بررسی قرار دهیم به خوبی سیر تکامل آن را حس خواهیم کرد. خوشبختانه امروزه افکار والدین در مورد تربیت فرزندان و شیوه ها و سبک های فرزندپروری تغییر یافته است و این تغییر را می توان مدیون بسیاری از روانشناسان، مشاوران خانواده و جامعه شناسان دانست که بیشترین نقش را در ارائه روش ها و سبک هاب فرزندپروری داشته اند و منجر به روی کار آمدن سبک های مختلف شده اند.

اما این نکته نیز بسیار حائز اهمیت است که با وجود روی کار آمدن سبک های مختلف فرزندپروری والدین دچار تشویش بیشتری شده و این سبک ها باعث سردرگمی آنها شده است. باغ آینه به عنوان یکی از برترین موسسه های فرهنگی و آموزشی در کرج تنها دغدغه ایجاد جامعه ای است که تک تک اعضای آن از سلامتی روحی کافی برخوردار باشند تا بدین واسطه فرهنگی غنی تر از پیش در جامعه ایجاد نماید. در این خصوص مشاوران و روانشناسان خبره باغ آینه دائما در حال در پی تحقیقات لازم برای کشف و اطلاع متدهای جدید به والدین عزیز می باشد.

بنظر شما چرا تا این حد بر این موضوع تاکید داریم که نحوه پرورش و تربیت فرزندان در فرهنگ سازی و وجود جامعه ای سرشار از آرامش تاثیرگذار است؟ پاسخ این سوال بسیار ساده است، مهم ترین موردی که در شکل گیری شخصیت تک تک افراد جامعه تاثیرگذار است تربیت افراد در سنین ابتدایی می باشد. به همین جهت عموما روانشناسان از این سن به عنوان سنین طلایی شکل گیری شخصیت نام می برند. کودکی که به تازگی پا در این دنیا نهاده است با هیچ یک از قوانین وجودی و اجتماعی انسان ها آشنایی ندارد. در سنین ابتدایی حتی هیچ درکی از محیط اطراف خود نداشته و به شدت تحت تاثیر اطرافیان به ویژه والدین خود می باشد.

نکته جالبی در مورد سبک های فرزندپروری وجود دارد، تمامی انسان ها یک ضمیر ناخودآگاهی دارند و عموما ریشه بسیاری از رفتارهای هر شخصی را می توان این ضمیر ناخودآگاه دانست. در مورد فرزندپروری و سبک های آن نیز دقیقا میتوان ضمیر ناخودآگاه والدین را یکی از علل اصلی انتخاب این سبک ها دانست. در ادامه این مطلب به تمامی این سبک ها اشاره خواهیم کرد و پیرامون هر یک از آنها اطلاعاتی ارائه می دهیم.

سبک های فرزندپروری

سبک های فرزندپروری

مطابق تحقیقات گسترده ای که از جانب روانشناسان، جامعه شناسان و مشاوران خانواده صورت گرفته است می توان گفت در حالت کلی چهار شیوه و سبک فرزندپروری وجود دارد. عموما هنگامی که والدین با تمامی این سبک ها آشنا می شوند به خوبی میتوانند نواقص تربیتی خود را تشخیص داده و در صدد راهی برای رفع نقاط ضعف و تقویت نقاط قوت شیوه تربیتی خود برآیند. قاعدتا پرورش فردی عاری از نواقص رفتاری و اجتماعی را تنها می توان از والدینی آگاه به مسائل تربیتی انتظار داشت. اگر بخواهیم واژه فرزندپروری را مورد بررسی دقیق قرار دهیم با واژه ای انگلیسی مواجه خواهیم شد. در لغت فرزندپروری از کلمه ” pario ” اخذ شده است که این واژه ب معنای ” زندگی بخش ” میباشد. بنظرم این واژه مناسب ترین انتخاب برای انتقال مفهوم فرزندپروری است. زیرا فردی که در حال پرورش کودک است دقیقا به تمام معنا منجی و زندگی بخش آن شخص خواهد بود. البته در قسمت های دیگر این مقاله با روی دیگری از فرزند پروری نیز آشنا خواهید شد و به خوبی میتوانید به بعد دیگر این واژه پی ببرید. همانطور که اگر والدین بهترین روش و سبک را برای تربیت فرزندان خود انتخاب کنند به نوعی زندگی بخش و منجی برای یک فرد خواهند بود در صورتی که این تربیت و پرورش به درستی صورت نگیرد نقطه مقابل این تعریف صورت می گیرد و نه تنها والدین نمیتوانند زندگی بخش باشند بلکه بالعکس میتوانند یک فرد را به نابودی کشانند. اگر تمامی والدین قدرت درک این مفهوم را نداشته باشند قطعا در پروسه پرورش فرزندانشان با مشکل مواجه خواهند شد.

اگر بخواهیم از انواع سبک های فرزند پروری نام ببریم میتوانیم به موارد ذیل اشاره نماییم.

  • سبک مقتدرانه
  • سبک سهل گیرانه
  • سبک مستبدانه
  • سبک مسامحه کارانه

البته بحث فرزند پروری آنچنان گسترده است که اگر بخواهیم دیدگاهی جزئی داشته باشیم قطعا میتوان هزاران مورد دیگر معرفی کرد این موارد جزء اصلی ترین سبک های فرزندپروری هستند که امروزه توسط محققین و جامعه شناسان معرفی شده است. اگر به خاطر داشته باشید در ابتدای این مقاله به ضمیر نا خودآگاه انسان ها اشاره شد. برخی از کارشناسان معتقدند بسیاری از شیوه های تربیتی که والدین در پیش می گیرند از ناخودآگاه آنان نشات میگیرد. از نام تمامی این سبک های فرزندپروری به خوبی میتوان متوجه این موضوع شد که تمامی این روش ها دو مبنی کلی دارد. متخصصان بر این عقیده هستند هر یک از این روش ها بر اساس خواسته های والدین از فرزندانشان و پاسخگویی به نیاز کودکان می باشد. در ادامه به خوبی متوجه خواهید شد که تمامی این روش ها به نحوی در پرورش فرزندان موثر خواهد بود فقط کافی است اعتدال رعایت شود و از زیاده روی استفاده از هر یک از آن روش ها جلوگیری شود.

سبک مستبدانه

سبک مستبدانه جزء اولین سبک های فرزندپروری

سبک مستبدانه اولین مورد از سبک های فرزندپروری است که معرفی می نماییم. همانطور که از نام این سبک مشخص است می توان گفت یکی از بی رحمانه ترین سبک های فرزندپروری سبک مستبدانه می باشد. اگر بخواهیم نام دیگری بر این سبک از فرزندپروری اختصاص دهیم سبک ” عاری از عاطفه ” مناسب ترین نام است. والدینی که این سبک از پرورش را در پیش میگیرند به نوعی فراموش کرده اند فرزند دلبندشان تا چه حد براایشان مهم است. آنها در سراسر زندگی کودک با استفاده از روش های مختلف در تلاش هستند تا اقتدار خود را ثابت کنند. اگر بخواهیم رابطه بین کودک و والدین را مورد بررسی قرار دهیم به خوبی شاهد رفتارهایی هستیم که هیچگونه احساسات و عواطفی وجود ندارد.

در سبک مستبدانه به عنوان یکی از خشن ترین روش های فرزندپروری کودکان عشقی خشن را تجربه می کنند. گویی کودک هیچ حقی برای بیان خواسته های خود را ندارد و تنها متولد شده است تا مطیع والدین خود باشد. اگر بخواهیم این گروه از کودکان را مورد بررسی قرار دهیم باید بگوییم این کودکان تنها برای آن چه والدین روزی آرزوی دست یابی به آن را داشته اند پا به این دنیا گذاشته اند. کودکانی که تنها با استفاده از سبک مستبدانه تربیت می شود هیچ تجربه شیرینی از این دنیا نخواهند داشت. زیرا آنها به این دنیا به دید محیطی نگاه می کنند که تنها مادر و پدر مسئول امور زندگی بوده و تنها کاری که باید آنها در زندگی انجام دهند اطاعت مطلق است. این اشتباه ترین شیوه ای است که والدین می توانند در پیش گیرند. کودکی که از این سنین حساس قادر به درک مفاهیم واقعی زندگی نباشد قطعا در مراحل بعدی با مشکل مواجه خواهد شد. تا کنون با افرادی مواجه شدید که با وجود تجربه زیادی که از زندگی در این دنیا دارند هنوز هم قادر به تصمیم گیری نیستند؟ این افراد نمونه بارز از سبک های فرزندپروری نادرست و شیوه مستبدانه هستند. این فرد در سنین مناسب نتوانسته است درک درستی از شیوه صحیح زندگی داشته باشد و تصمیم گیری را به عهده افراد دیگر میگذارد و در سراسر زندگی خود به جهت انتخاب های نادرست مورد سرزنش اطرافیان قرار خواهد گرفت.

عدم وجود توانایی لازم جهت تصمیم گیری یکی از ضعف های بشر است که موجب آسیب هایی جدی به افراد می شود. اگر بخواهیم رفتارهای والدین با کودکان در این مورد از سبک های فرزندپروری را مورد بررسی دقیق قرار دهیم نیز باید بگوییم والدینی که سبک مستبدانه را در پیش گرفتند عموما از واژه ” نه ” بیش از هر چیز دیگری استفاده می کنند. البته این بدانمعنا نیست که شما نباید در مقابل خواسته های نادرست فرزندانتان از واژه ” نه ” استفاده کنید بلکه این مورد از سبک های فرزندپروری به شیوه ای افراط گرانه اشاره دارد. والدینی که این شیوه را اتخاذ کرده و در پیش گرفته اند قصد دارند فرزندانشان مطابق میل آنها رفتار کرده و کوچک ترین سرپیچی را بازخواست کرده و از این طریق کودک را مجبور به اطاعت می کنند. در این سبک فرزندپروری کودک کوچک ترین آزادی و اختیار عملی ندارد و این موضوع رفته رفته باعث تخریب اعتماد به نفس کودک نیز خواهد شد. اغلب کودکانی که حاصل پرورش این سبک از فرزندپروری هستند عزت نفس کمتری نسبت به سایر افراد داشته و همیشه به دیگران متکی خواهند بود.

والدینی که در حال اجرای این سبک از سبک های فرزندپروری هستند توجه داشته باشید که تنها در سنین کودکی و نهایتا تا سنین نوجوانی قادر به کنترل کودک خود از طریق شیوه مستبدانه هستید از آن پس فرزندانی را راهی اجتماع بزرگتر می کنید که کوچک ترین علمی در مورد تصمیم گیری صحیح ندارند زیرا آنها در سنین ابتدایی خود این حس را تجربه نکرده و به جوانب یک تصمیم گیری صحیح واقف نیستند. اگر تا سنین نوجوانی والدین برای کودکان تصمیم گیرنده بودند از آن پس افراد دیگر جامعه این امر را انجام میدهند. فردی را تصور کنید که هیچ قدرت تصمیم گیری ندارد و گرفتار رابطه دوستی ناسالم شده است و در جمعی از افراد قرار می گیرد که استعمال دخانیات را امری ساده و پیش پا افتاده می دانند. این فرد که تا کنون در هیچ یک از شرایط و زمان های زندگی تصمیم نگرفته است چطور می تواند در این لحظه تصمیم درستی اتخاذ کند. او حتی با ابعاد مختلف یک تصمیم گیری آشنا نیست تا بتواند با استفاده از آن در لحظه تصمیم گیرد.

پیشنهاد ما به شما والدینی که این سبک فرزندپروری را پیش رو گرفته اید این است که اندکی از اقتدار خود دست کشیده و اجازه دهید کودکانتان شیوه صحیح زندگی را بیاموزند. اگر کودک خود را در هیچ یک از تصمیم گیری های زندگی وارد نکنید ناخواسته باعث پرورش فردی ضعیف شده اید. اگر بیش از اندازه به کودک خود نه می گویید نیز لازم است اندکی از سخت گیری های خود کاسته و انعطاف پذیری بیشتری را در پروسه تربیت فرزندان داشته باشید.

سبک مقتدرانه

یکی از سبک های فرزندپروری سبک مقتدرانه است. عموما والدین این سبک از فرزندپروری را با مورد قبل اشتباه می گیرند. البته این دو روش تشابهاتی نیز دارد که تا حدی باعث سردرگمی می شود. در هر دو این سبک ها والدین انتظارات خود را به کودک القاء می کنند اما اگر بخاطر داشته باشید مورد از مورد قبل به عنوان یکی از سبک های فرزندپروری به دور از عاطفه نام گذاری کردند. تجربه کودک برای زندگی به دور از مهر و محبت بسیار آسیب زننده است و امروزه به وفور میتوان شاهد آثار مخرب آن در شخصیت افراد باشیم. اما سبک مقتدرانه یکی از بهترین سبک های فرزندپروری است زیرا در این روش نیز والدین سعی در انتقال انتظارات و خواسته های خود به کودکان هستند اما با این تفاوت که در این سبک از فرزندپروری والدین روش هایی توام با احساسات و عواطف اتخاذ می کنند که متناسب با فهم و لطافت کودکانه باشد.

اگر بخاطر داشته باشید در مورد سبک فرزندپروری مستبدانه از عدم تصمیم گیری کودکان به عنوان یکی از نکات منفی یاد کردیم و با بیان مثال های متعدد سعی در انتقال نقطه ضعف آن شیوه پرورشی داشتیم. اما سبک فرزندپروری مقتدرانه این نکته منفی و آسیب زننده اصلاح شده است. در این سبک از سبک های فرزندپروری والدینی که به خوبی هشیار شده و به معیاب سبک فرزندپروری مستبدانه پی برده اند اقدام به پرورش فرزندان خود در شرایطی را دارند که قادر به تصمیم گیری هستند. این دسته از والدین در شرایط مختلف از نظرات کودکان خود در راستای اتخاذ بهترین تصمیم استفاده می کنند و گاها شرایطی را فراهم می کنند تا کودکانشان به شخصه تصمیم گیر کرده و بهترین راه را برگزیند.

در این سبک از سبک هاب فرزندپروری خواسته های کودک در اولویت قرار دارد و به تبع برآورده شدن خواسته های کودکان والدین نیز انتظاراتشان را بیان می کنند. در این سبک فرزندپروری والدین و کودک به خوبی با مرزهای رابطه واقف بوده و هیچ یک فراتر از حد و مرز خود قدم برنمیدارند و به نوعی میتوان گفت این سبک فرزندپروری بر مبنای رفتارهای متقابل بنا شده است. والدینی که این سبک فرزندپروری را انتخاب کرده اند به خوبی میدانند پرورش فردی مستقل مهم ترین نکته تربیتی است که باید در نظر گرفته و آن را اجرا نمایند به همین جهت عموما حاصل این شیوه تربیتی کودکانی مستقل است که از اعتماد به نفس بیشتری نسبت به سایر هم سن و سالان خود برخوردار هستند. ارتباط والدین و کودک در این نوع از سبک های فرزندپروری به رابطه مربی و کودک بی شباهت نیست. والدین همواره در تلاش هستند تا اصول و قواد=عد کلی زندگی را برای کودکان روشن نمایند تا به واسطه آن بهترین روش را به کودک بیاموزند.

این سبک فرزندپروری به بسیاری از والدینی که صاحب فرزندانی با بیماری های جسمی و روحی مختلفی می باشند نیز توصیه می شود. از جمله افرادی که برای تربیت آنها این سبک از فرزندپروری مناسب است کودکان مبتلا به بیش فعالی می باشد. این افراد نوع زندگی دیگری را تجربه می کنند که مستلزم نوع به خصوصی از سبک های پرورش می باشند. شیوه مقتدرانه یکی از بهترین سبک های فرزندپروری برای این گروه از کودکان می باشد.

سبک سهل گیرانه

فرزندپروری به سبک سهل گیرانه

شیوه سهل گیرانه نیز یکی از سبک های فرزندپروری است. سبک سهل گیرانه را به نوعی میتوان نقطه مقابل سبک فرزندپروری مستبدانه دانست. والدین در این نوع از سبک های فرزندپروری آزادی مطلق را برای کودکان خود فراهم می کنند. این والدین به میزان فهم و درک کودک از زندگی توجهی نداشته و بدون آن که حد و مرزی برای فرزندانشان تعیین کنند آنها را آزادانه پرورش می دهند. اگر چه در این سبک از فرزندپروری ارتباط فرزند و والدین بر مبنی عشق و محبت است و به وفور میتوان شاهد روابط عاطفی والدین و فرزندان بود اما این نوع از سبک های فرزندپروری نیز از نادرست ترین روش ها معرفی شده است. در این نوع از فرزندپروری عموما چارچوب و قوانینی وجود ندارد و حتی اگر وجود داشته باشد هم والدین در انجام این قوانین کوچک ترین پافشاری ندارند. این گروه از والدین که برای پرورش فرزندان خود از سبک سهل گیرانه استفاده می کنند بدون در نظر گرفتن قوانین به خصوصی برای کودکان آنها را آزاد می گذارند و غافل از آن که تا زمانی که آموزش صورت نگیرد امتحان معنایی ندارد!

والدین گرامی هیچ گاه این موضوع را فراموش نکنید که کودکان شما به محض ورود در این دنیا هیچگونه علم و تجربه ای در مورد شیوه صحیح زندگی ندارند و تنها افرادی که با آنها در ارتباط هستند والدینشان می باشد. پس باید بدانید هر کودکی تنها مطابق الگوهایی که از شما می آموزد پرورش و رشد میابد. اگر در وضع قوانین خانگی و انجام این قوانین سخت گیری وجود نداشته باشد درواقع کودک تان را نسبت به فهم و درک صحیحی از زندگی دور کرده اید.

حمایت و محبتی که والدین در این سبک از فرزندپروری به کودکان خود القاء می کنند قابل ستایش است اما باید توجه داشته باشید این نکته مثبت تنها زمانی معنا پیدا می کند که توام با وضع قوانین تربیتی از سمت والدین و رعایت آن از سمت کودک باشد.

به هر میزان که روانشناسان و جامعه شناسان با نه گفتن افراطی والدین در مورد سبک مستبدانه مخالفت داشتند به همان میزان با عدم مخالفت با کودک نیز در سبک سهل گیرانه نیز مخالفت می کنند. هر کودکی باید در این سن حساس در مثابل کارهای اشتباهی که انجام میدهد با مخالفت والدین مواجه شود در غیر این صورت فرق خوب و بد را متوجه نخواهد شد. قطعا این موضوع به هیچ عنوان برای هیچ یک از والدین خوشایند نخواهد بود. به همین جهت به تمامی والدین پیشنهاد می کنیم در مواقع لزوم با انجام کارهای نادرست کودک خود مقابله کرده و از طریق وضع قوانین تربیتی بایدها و نبایدها را به کودکانتان بیاموزید.

مسامحه کارانه

شیوه مسامحه کارانه آخرین مورد از سبک های فرزندپروری

آخرین مورد از سبک های فرزندپروری میتوان به شیوه مسامحه کارانه اشاره کرد. مورد قبل ( فرزندپروری سهل گیرانه ) به عنوان یکی از سبک های فرزندپروری افراطی معرفی می شود اما باید بگوییم موردی افراطی تر از سبک سهل گیرانه نیز وجود دارد و آن هم شیوه مسامحه کارانه می باشد. شیوه مسامحه کارانه یکی از انواع سبک های فرزندپروری است که به شدت مورد انتقاد روانشناسان قرار گرفته است.

در این مورد قبل مرزها و قوانین کمرنگی وجود داشت و هرچه کمرنگ اما در هر صورت چارچوبی برای کودک مشخص میشد، اما در مورد شیوه مسامحه کارانه هیچ چارچوبی برای کودک تعیین نمیشود.در این نوع از سبک های فرزندپروری والدین بر این اعتقاد هستند که چارچوب ها از سمت کودک تعیین می گردد. کودکانی که به شیوه مسامحه کارانه پرورش میابند در تمام مسیر آشنایی با این دنیا تنها هستند و خود موظف به تعیین مرز میباشند.

کودکی که از خوب و بد و معیارهای این دنیا و زندگی اجتماعی آگاه نیست چطور میتواند قادر به تعیین مرز و چارچوب برای خود باشد؟

امروزه شاهد مخالفت شدیدی از جانب روانشناسان در مورد این سبک از فرزندپروری هستیم.

این مقاله تنها در راستای آگاهی شما والدین نسبت به سبک های فرزندپروری تهیه شده است، امیدواریم با مطالعه این مقاله سهم کوچکی در ارتقاء سطح جامعه داشته باشیم.

منبع : بلاگ باغ آینه

نظرتان را بنویسید

سبد خرید