روانشناسی نقاشی کودکان

روانشناسی نقاشی کودک چیست

روانشناسی نقاشی کودک چیست

روانشناسی نقاشی کودکان چطور انجام می شود؟ چطور می توان شخصیت و مشکلات درونی فرزندانمان را از طریق نقاشی آنها تشخیص دهیم ؟

جنبه های درونی هر فردی باتوجه به شرایط قابل تغییر است، کودکان روحیه ای حساس و لطیف دارند و این روحیه لطیف تحت شعاع محیط اطراف می باشد.

علم روانشناسی آنچنان دستخوش تحول و پیشرفت شده است که به راحتی با مشاهده نقاشی های کودک می توان به اعماق وجودی او پی برد.

نقاشی یکی از مرسوم ترین و رایج ترین سرگرمی های کودکان است که کودکان نسل های مختلف نسبت به انجام آن اشتیاق نشان میدادند.

نقاشی نه تنها یک سرگرمی سالم برای کودکان است بلکه همچون آینه ای عمل می کند که بازتاب اعماق وجودی کودکان را نشان می دهد.

البته به تازگی روانشناسان کشف کرده اند که نه تنها در مورد کودکان بلکه نقاشی در بزرگسالان نیز بیانگر عواطف و احساسات لحظه ای شخص می باشد.

از طریق نقاشی کودک می توان به بسیاری از مشکلات روانشناختی او پی برد، همانطور که تمام والدین به این موضوع واقف می باشند اگر مشکلات روانشناختی کودکان در سنین ابتدایی شناسایی شود و برای رفع آن به دنبال راهکارهایی بود بسیار راحت تر قابل رفع می باشد.

روانشناسی نقاشی کودکان به همین جهت روی کار آمده است و با استقبال عظیمی از سمت والدین مواجه شده است. البته روانشناسی کودکان نیز مستلزم در نظر گرفتن علوم مختلف می باشد.

بارها و بارها با این موضوع مواجه شده ایم که والدین برداشت اشتباه از احساسات و عواطف کودکان خود داشتند و نام آن را روانشناسی نقاشی کودکان نهادند و به سبب این برداشت نا درست رفتاری نادرست اتخاذ کردند که نه تنها منجر به تصحیح احساسات فرزندانشنان شده است بلکه به سبب روشی نادرست منجر به ایجاد نتیجه ای معکوس در کودک شده است.

روش روانشناسی نقاشی کودکان نه تنها برای والدین مورد استفاده قرار می گیرد بلکه امروزه روانشناسان بسیاری در سراسر دنیا از روش روانشناسی نقاشی کودکان استفاده می کنند که به واسطه آن به بسیاری از بیماری های روانشناختی کودکان پی می برند.

شاید زمان شروع روانشناسی نقاشی کودکان به دورانی بازگردد که اولین روانشناسان از آن برای تشخیص بیماری های به خصوص استفاده می کردند اما از آنجا که پس از گذشت سالیان طولانی یک استاندارد و قوانین به خصوصی توسط روانشناسان تعریف شد و آنقدر موضوع پیچیده ای نیز نبود که تشخیص آن برای افراد معمولی امری غیر ممکن نبود والدین از اصول روانشناسی نقاشی کودکان برای شناخت بیشتر کودکان خود استفاده کردند.

مطابق تجربه می توان گفت که تا کنون روش روانشناسی نقاشی کودکان در اغلب موارد بدون خطا بوده و راه صحیح را به والدین نشان داده است.

باغ آینه به عنوان برترین موسسه فرهنگی و هنری در کرج تعهد به خصوصی در زمینه پرورش کودکان دارد، باغ آینه بر این اعتقاد است که کودکان مهم ترین سرمایه های هر جامعه ای هستند و برای اصلاح صحیح هر جامعه ای ابتدا باید تغییرات را در کودکان ایجاد نمود.

به همین جهت شاید حساسیت های بیش از اندازه ای بر پرورش کودکان از سمت روانشناسان و مربیان کودک در باغ آینه وجود داشته باشد.

یکی از فعالیت هایی که باغ آینه همواره در طول فعالیت مستمر خود انجام داده است آگاه سازی والدین می باشد. ما همواره در تلاش هستیم والدین گرامی را با اصول پرورش و تربیتی کودکان آشنا سازیم زیرا والدین بیشترین تاثیر را در پرورش یک کودک دارند و این تاثیرگذاری تا حدی است که شاید بتوان گفت بیش از 90 درصد شخصیت هر فردی در گروی دوران کودکی و تربیت او در این دوران حساس می باشد.

یکی از آگاه سازی هایی که روانشناسان بخش کودک باغ آینه همواره بر آن تاکید دارند آگاهی از اصول روانشناسی ابتدایی در مورد کودکان می باشد. در این خصوص مقالات متعددی منتشر شده است که والدین گرامی با مطالعه آن می توانند به پرورش صحیح کودکان خود بپردازند.

از آنجا که روانشناسی نقاشی کودکان نیز یکی از مهم ترین مواردی است که والدین برای پرورش صحیح فرزندانشان به آن نیازمند می باشند تصمیم گرفتیم مقاله ای در این مورد انتشار دهیم تا شما والدین گرامی را در این زمینه راهنمایی های ویژه ای نماییم تا جامعه ای که در گروی نسل آینده می باشد نماییم.

واکنش والدین در مورد نقاشی کودکان

واکنش والدین در مورد نقاشی کودکان

یکی از اشتباهاتی که در والدین بسیاری مشاهده شده است واکنش آنها در مورد نقاشی فرزندانشان است. اصول روانشناسی نقاشی کودکان بر این اساس است که هیچ گاه در اسخ به نقاشی کودک خود به جمله “ چقدر زیباست “ بسنده نکنید.

همواره به والدین عزیز تاکید شده است که حتما در مورد نقاشی فرزندانشتان کنجکاوی به خرج دهید. وقتی فرزندانتان به شما یک نقاشی نشان می دهند در مورد تک تک المان های موجود در نقاشی او سوال بپرسید.جویای هر یک از المان ها و فلسفه استفاده از آن شوید.

به عنوان مثال اگر در نقاشی کودکان تعدادی آدمک با ظاهری متفاوت وجود دارد حتما از او بپرسید این آدمک ها چه کسانی هستند؟ در مورد هر یک از این کارکترها صحبت کنید، یا اگر در این نقاشی یک درخت می بینید حتما از او بپرسید این درخت تنها است؟

البته نقاشی کودکان باتوجه به روحیات آنها متفاوت خواهد بود اما شاید فرزند شما هم جزء آن دسته از کودکانی باشد که کارکترهایی با دست هایی بسیار بلند نقاشی می کشد. حتما در این مورد از او سوال بپرسید این کارکتر ها توصیفگر چه کسی هستند و دستان آنها چرا تا این حد بزرگ است.

یا اگر یکی از کارکترهای نقاشی کودک دست نداشته باشد حتما جویای دلیل این موضوع شوید. اینها تنها مواردی است که ممکن است با آن مواجه شوید اما در حالت کلی پیشنهاد ما به شما این است که در مورد تمامی موارد و اجزاء غیر عادی نقاشی کودک سوال بپرسید.

 

 

در این زمان علاوه بر این که متوجه منظور دقیق فرزندان خود می شوید نا خودآگاه این حس را به فرزندتان القاء می کنید که چقدر برای آثار او ارزش قائل هستید.

شاید باور این موضوع برایتان دشوار باشد تک تک المان هایی که در نقاشی کودکان استفاده شده است در اصول روانشناسی نقاشی کودکان قابل اهمیت می باشد، رنگ، ابعاد، پر رنگ و کم رنگ بودن نقاشی و…از جمله پارامترهایی است که هر یک معنی به خصوصی دارد.

احتمالا شما نیز به عنوان والدین با نقاشی هایی کودکانه مواجه شده اید که به نوعی توصیف کننده خانواده می باشد. کودکان باتوجه به رفتارهای اطرافیان آنها را در ذهنشان توصیف می کنند.

نقاشی کودکان بهترین راهی است که می توان بر اساس آن آنالیزی دقیق از ترس ها، روحیات و… کودکان داشت.

توصیه همیشگی روانشناسان باغ آینه به والدین این است که به هیچ عنوان از نقاشی های کودکان خود ایراد نگیرید. اگر فرزند شما خورشید را با رنگ صورتی نشان داده است یا درختی را با رنگ قرمز نشان داده است هیچ گاه از او ایراد نگیرید و فورا با دیدن آن نگویید درخت که قرمز نیست یا خورشید که صورتی نیست.

نقاشی های کودکان سرشار از موارد نا آشنایی است که هر یک از آنها ریشه ای به خصوص دارد حتما در مقابل این موارد عجیب و غریب از فرزند خود سوال بپرسید، از او بپرسید چرا خورشید را با این رنگ به خصوص نشان دادی؟ چرا درخت را با رنگ قرمز نشان دادی؟

اگر فرزند شما کودکی گریان در نقاشی خود ترسیم کرده است از او بپرسید چرا این کودک در حال گریه است؟ یا اگر کودکی تنها کشیده است حتما از او بپرسید این کودک چرا با دوستان خود بازی نمیکند؟

نقاشی کودکان نه تنها به والدین در جهت آشنایی با ابعاد وجودی فرزندانشنان بر اساس اصول روانشناسی نقاشی کودکان فراهم می سازد بلکه بهترین بهانه برای صحبت کردن با فرزند می باشد.

روانشناسی نقاشی کودکان

روانشناسی نقاشی کودکان

همانطور که در قسمت فوق به این موضوع اشاره شد در روانشاسی نقاشی کودکان باید حتما به جزئی ترین نکات نقاشی توجه شود زیرا هر یک از جزئیات کوچک بیانگر موضوعی به خصوص می باشد.

اصولا روانشناسان باغ آینه آنالیز روانشناسی نقاشی کودکان را بر اساس گروه سنی آنها انجام می دهند. زیرا کودکان در هر گروه سنی به رشد به خصوصی از دستگاه حرکتی و هماهنگی کودک دست میابند و شاید این مهم ترین نکته ای است که والدین باید در روانشناسی نقاشی کودکان آن را در نظر بگیرند.

قاعدتا کودکی که هنوز به قدرت جسمانی و ذهنی درستی نرسیده است و هنوز به راحتی نمیتواند مداد را در دستان خود بگیرد و آن را کنترل کند نمیتواند به درستی عواطف نهفته در وجود خود را توصیف کند.

اگر شما به عنوان والدین این موضوع را نادیده بگیرید قطعا نتایج آنالیزهای روانشناسی نقاشی کودکان خود را به درستی نمیتوانید انجام دهید.

به همین جهت است که همواره روانشناسان بر این موضوع تاکید دارند که حتما در هنگام اتخاذ تصمیمی جدید در زمینه اصلاح تربیت فرزندان خود با یک روانشناس خبره مشورت نمایید زیرا گاها ممکن است شما با دیدی یک جانبه و غیر واقعی تصمیمی نادرست بگیرید و به این واسطه به کودک خود آسیب برسانید.

در این قسمت قصد داریم شما را با نشانه های مختلف نهفته در نقاشی کودکان آشنا سازیم که از آن در روانشناسی نقاشی کودکان استفاده می شود.

خطوط صاف در روانشناسی نقاشی کودکان

قاعدتا کودکان پس از سن پنج سالگی مهارت ترسیم خطوط مستقیم و صاف را پیدا می کنند. اگر کودک شما در این سن و یا بیش از این سن باشد و هنوز به درستی نتواند خط صافی ترسیم کند و اغلب خطوط صاف نقاشی او به صورت موج دار یا فرورفتگی های به خصوصی می شود قطعا میتواند بیانگر مشکلی به خصوص باشد.

این مورد نه تنها بیانگر ضعف های عاطفی در کودک می باشد بلکه به نوعی نیز بیانگر عدم هماهنگی حرکتی در کودکان می باشد.

خط تیره در روانشناسی نقاشی کودکان

خطوط تیره در نقاشی کودکان نیز به شدت کاربردی است و می توان آن را نشانه پرخاشگری دانست. اگر فرزند شما در نقاشی های خود از خطوط تیره در رسم اشکال مختلف استفاده می کند به راحتی می توان در مورد عجول بودن این کودک اظهار نظر کرد.

توجه نمایید که نه تنها در این مورد بلکه در مورد تمام مواردی که در این مقاله به آن اشاره می شود نباید به یک مورد نقاشی بسنده کرد. معمولا این تصمیم ها پس از مشاهده نقاشی های مختلف از کودکان اخذ می شود. هیچ گاه بر اساس یک نقاشی که ممکن است ناشی از خط خوردگی ها و شیطنت های کودکانه باشد به کودک خود برچسب عجولانه بودن را نزنید.

عدم رعایت ترتیب و نظم طبیعی

در طبیعت هر موردی در جایگاه به خصوصی قرار دارد. اگر فرزند شما در نقاشی های خود این موارد طبیعی را به نحوی دیگری ترسیم می کند باید اندکی دقیق تر به موضوع بنگرید.

شاید این جمله برایتان اندکی گنگ باشد اجازه دهید با ارائه مثالی آن را شفاف سازی نماییم. به عنوان مثال اگر فرزند شما از درخت در نقاشی خود استفاده کرده است و به جای آنکه درخت را رو به بالا بکشد آن را برعکس ترسیم کند ب نوعی دچار ناتوانی یادگیری است.

البته والدین گرامی باید به این موضوع توجه داشته باشند که سن کودک نیز موضوعی قابل اهمیت است. این موارد برای کودکانی که دارای بازه سنی بین 5 تا 7 سال هستند کاملا امری طبیعی می باشد و اصلا جای نگرانی وجود ندارد.

اما اگر این مدل نقاشی های پس از 7 سالگی نیز ادامه داشت در این لحظه لازم است اظهار نگرانی کنید و در سریع ترین زمان مشکل را با یک روانشناس در میان بگذارید تا با صلاحدید او در جهت رفع این مشکل اقدام نمایید.

عدم هماهنگی در روانشناسی نقاشی کودکان

اغلب سرمشق های کودکان در دورانی که قبل از مدرسه اغلب در مهد کودک های مختلف مورد استفاده قرار می گیرد بهترین سر نخ می باشد که با استفاده از آن می توان به زوایای پنهان وجودی کودکان پی برد.

یکی از اصولی که در روانشناسی نقاشی کودکان به آن توجه بسیاری می شود سرمش های کودکان می باشد. عدم هماهنگی از لحاظ سایز و ابعاد ترسیم شده  مهم ترین موردی است که باید به آن توجه شود.

به عنوان مثال اگر سرمشقی دایره ای برای فرزند خود در نظر گرفته اید که به طرز غیر طبیعی هرچه این دایره ها رو به جلو می رود بزرگ تر و قطور تر می شود می توان به عدم انعطاف پذیری کودک پی برد.

معمولا این اشخاص زود از کوره در می روند و تحمل هیچ گونه ناکامی را ندارند. البته والدین گرامی باید عینگ ذره بینی خود را کنار گذارند و از اندازه گیری دقیق دایره یا هر المان دیگر خودداری نمایند. این موردی که به آن اشاره شد آنچنان واضح است که به راحتی قابل تشخیص می باشد. در این موارد اگر قطر دایره سرمشق نیم سانتی متر باشد به طور غیر طبیعی آخرین دایره ترسیم شده توسط کودک به قطری به یک سانتی متر می رسد.

المان های بیش از اندازه بزرگ

ابعاد غیر طبیعی در نقاشی دنیای عجیبی از کودکان را نشان می دهد. اگر کودک شما نیز در نقاشی های خود از المان هایی بیش از اندازه استفاده می کند می توانید به برون ریزی عاطفی یا در مواقع حادتر به اختلال عاطفی او پی ببرید.

در اصول روانشناسی نقاشی کودکان تصاویری در ابعاد غیر عادی بیانگر عواطف کودک می باشد. به عنوان مثال اگر فرزند شما در حال ترسیم خود و دوستانش می باشد اما با ترسیم اولین کارکتر به جهت بزرگی و ابعاد بزرگی که دارد سایر المان ها در برگه جی نمیگیرد میتوانید به راحتی به اختلال عاطفی او پی ببرید.

المان های بیش از اندازه کوچک در روانشناسی نقاشی کودکان

در نقطه مقابل ابعاد بزرگ المان های نقاشی المان های بیش از اندازه کوچک قرار دارد. گاها در نقاشی های کودکان این مورد نمایان می شود. اصول روانشناسی نقاشی کودکان این المان های بیش از اندازه کوچک را نشانگر اضطراب کودک،انزوا، ترسویی و لاغر اندامی می داند.

خطوط کمرنگ در روانشناسی نقاشی کودکان

اغلب در نقاشی های کودکان شاهد استفاده از خطوط و رنگ هایی کمرنگ می باشیم. والدین گرامی به این موضوع توجه ویژه ای داشته باشند که پر رنگ و کمرنگ بودن نقاشی کودکان یکی از مهم ترین نشانه های کم رویی کودک می باشد.

اگر فرزند شما هم در نقاشی های خود از خطوطی کمرنگ و نازک استفاده می کند آگاه باشید که کودکتان فردی خجالتی، لاغر و انزواجو می باشد.

یکی از بهترین مزایای آگاهی والدین از اصول روانشناسی کودکان این است که در سریع ترین زمان با مشاهده علائم به خصوص می توانند به تغییرات درونی فرزندان خود پی برده و برای رفع آن تلاش کنند.

اغلب کودکان در سنین به خصوصی به جهت اتفاق های مختلفی که در زندگی برای آنها پیش می آید دچار تغییرات اخلاقی می شوند. به عنوان مثال شاید فرزند شما فردی با روابط اجتماعی قوی باشد اما به جهت تغییراتی که در زندگی اش ایجاد شده باشد یا افراد به خصوصی که به تازگی با آنها برخورد داشته است دچر تغییراتی در رفتار و خصوصیات درونی شده باشد و تمام این عوامل منجر به تضعیف اعتماد به نفس کودک و در نتیجه خجالتی شدن او شود.

اگر والدین به سرعت متوجه این تغییرات شوند قطعا به راحتی می توانند برای رفع آن تلاش نمایند و کودک را از انزوا خارج کنند.

استفاده از پاک کن در روانشناسی نقاشی کودکان

اغلب کودکان در ترسیم نقاشی های خود دچار اشتباهاتی از قبیل خط خوردگی شوند و برخی از کودکان نسبت به این خط خوردگی های بی تفاوت بوده و آن را در میان نقاشی رها کرده و بی تفاوت به ادامه نقاشی می پردازند اما در مقابل کودکانی دیگر وجود دارند که از هیچ خطا و اشتباهی نمی گذرند و با پاک کن در صدد رفع خطاهای خود و ترسیم دقیق تر آن المان می شوند.

این موضوع در اصول روانشناسی نقاشی کودکان نشان دهنده هوش عالی و قدرت پیشرفت کودک می باشد.

ترسیم تصاویر ساختگی و ذهنی در روانشناسی نقاشی کودکان

شاید این موضوع به عنوان والدین برای شما هم پیش آمده باشد، زمانی که از فرزند خود میخواهید یک نقاشی به خصوصی ترسیم کند و او در میان نقاشی از شخصیت های ذهنی خود استفاده می کند.

به عنوان مثال شما از فرزند خود میخواهید یک درخت و خانه ای ترسیم کند اما فرزمند شما علاوه بر ترسیم خانه و درخت آدمک های فضایی را ترسیم می کند.

این موارد بیانگر ترس ها و اضطراب های وجودی کودک می باشد. این کودکان مشغله هایی ذهنی دارند و دائما در حال تلفیق عالم واقعیت و خیال می باشند.

البته خیال پردازی نکته ای منفی در شخصیت کودک نمی باشد و اغلب منجر به پرورش افرادی بلند پرواز می شود اما این خیال پردازی نیز باید تحت کنترل باشد و اگر در واقعی بیش از اندازه باشد باید با اتخاذ روش های به خصوصی توسط والدین کنترل شود.

ممانعت کودک از نشان دادن نقاشی

برخی از کودکان پس ترسیم نقاشی از نشان دادن آن به دیگران ممانعت می کنند. اغلب ممانعت کودک از نمایش نقاشی بیانگر اعتماد به نفس پایین و خجالتی بودن کودک می باشد.

این رفتار به نوعی نشان دهنده حس گناه موجود در کودک از نقاشی است که آن را ترسیم کرده است. یکی از دلایلی که تاکید داشتیم از ایراد گرفتن از نقاشی کودکان بپرهیزید و در ابتدای بحث به آن اشاره شد همین موضوع می باشد.

نقاشی کودک شما هرچقدر هم که غیر واقعی باشد، هرچقدر هم عجیب و غریب باشد به هیچ عنوان از آن ایراد نگیرید، در این مواقع تنها پیشنهاد می شود از کودکانتان در مورد دلیل ارائه چیزهایی عجیب و غریب در نقاشی سوال بپرسید.

استفاده غیر طبیعی از پاک کن در روانشناسی نقاشی کودکان

یکی از مواردی که گاها در کودکان مشاهده می شود استفاده غیر طبیعی از پاک کن می باشد. زمانی که فرزند شما از پاک کن به صورت غیر طبیعی استفاده می کند یا مدام در حال پاره کردن کاغذهایی است که در آنها نقاشی کشیده است و به دنبال کاغذی جدید برای ترسیم مجدد نقاشی می باشد به نوعی کودکتان به سمت وسواسی شدن سوق یافته است.

یکی از نشانه های کودک وسواسی که از طریق روانشناسی نقاشی کودکان می توان به راحتی به آن پی برد همین مورد می باشد.

در این مقاله سعی داشتیم شما والدین گرامی را با برخی از نکات روانشناسی نقاشی کودکان آشنا سازیم البته این موارد تنها تعداد محدودی است که باید به آن توجه شود، اگر بخواهیم به ارائه این موارد ادامه دهیم مقاله ای بلند بالا خواهیم داشت که مطالعه آن از حوصله خارج می شود.

در مقالات بعدی می توانید این مطالب را دنبال کنید.

نظرتان را بنویسید

سبد خرید